طاعت و بندگی در منش حضرت عباس (ع)
موقعیت شما: مهدویت و آخرالزمان»مقالات مهدویت و آخرالزمان»امامان و ائمه»طاعت و بندگی در منش حضرت عباس (ع)

طاعت و بندگی در منش حضرت عباس (ع)

يكشنبه ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۰۳:۰۲
امتیاز این گزینه
(1 رای)

سیدجواد حسینی
واژه «عباس» از نظر لغوی به معنای «بسیار ترش رو» است. و یا به معنای شیری كه شیران دیگر از او فرار كنند. انتخاب این نام نشان دهنده توان، قدرت، شجاعت و صلابت آن بزرگوار است.


جمال حق ز سر تا پاست عباس // به یكتایی قسم، یكتاست عباس
خدا داند كه از روز ولادت // امام خویش را می خواست عباس
علم در دست، مشك آب بردوش // كه هم سردار و هم سقاست عباس
نه در دنیا بود باب الحوائج // شفیع خلق در عقباست عباس
هنوز از تشنه كامان شرمگین است // ببین در علقمه تنهاست عباس
اگرچه زاده ام البنین است // و لیكن مادرش زهراست عباس

حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام در روز چهارم شعبان سال 26 ه. ق(1) در مدینه منوره دیده به جهان گشود.
پدر بزرگوارش علی بن ابی طالب قنداقه او را در بغل گرفت و پس از خواندن اذان در گوش راست و اقامه در گوش چپ، نام او را عباس گذارد.
مادر بافضیلتش فاطمه معروف به «ام البنین» دختر حزام بن خالد كلابی بود. (2)
واژه «عباس» از نظر لغوی به معنای «بسیار ترش رو» است. و یا به معنای شیری كه شیران دیگر از او فرار كنند. (3) انتخاب این نام نشان دهنده توان، قدرت، شجاعت و صلابت آن بزرگوار است. لذا مورخان نوشته اند «سماه امیرالمومنین علیه السلام بالعباس لعلمه بشجاعته وسطوته و صولته وعبوسته فی قتال الاعداء وفی مقابلة الخصماء؛ علی علیه السلام او را به این خاطر عباس نامید كه به شجاعت، قدرت، صلابت و شهامت او در جنگ با دشمنان و در رویارویی با جنگجویان آگاهی داشت.» (4)
گاهی هم حضرت امیر علیه السلام قنداقه عباس را می گرفت، آستین او را بالا می زد و بازوانش را می بوسید و گریه می كرد و می فرمود: «دستهای او در راه یاری برادرش حسین قطع می شود.» (5)
حضرت عباس القاب مختلفی دارد كه هر یك بیانگر بخشی از مقام، عظمت و سجایای اخلاقی اوست. «ممقانی» شانزده لقب برای او برشمرده است؛ مانند:
1. ابوالفضل؛ یعنی پدر فضایل (و یا او پسری به نام فضل داشت) ؛
2. ابوالقربه؛ كه سقا و آبرسان بود؛
3. قمر بنی هاشم؛ چون دارای چهره ای زیبا بود. صاحب مقاتل الطالبین می نویسد:
«عباس، زیبا و نیك منظر بود، وقتی بر اسبی درشت هیكل سوار می شد، پاهایش به زمین كشیده می شد و به او قمر بنی هاشم می گفتند!» (6)
استاد مرتضی مطهری می گوید:
«عباس اندامی بسیار بلند و قامتی رشید و زیبا داشته كه امام حسین علیه السلام از نگاه كردن به او لذت می برد.» (7)
4. عبد صالح (بنده شایسته) ؛
5. المواسی (ایثارگر) ؛
6. الفادی (فداكار) ؛
7. الحامی (حمایت كننده) ؛
8. الواقی (نگهبان و محافظ) ؛
9. الساعی (تلاشگر) ؛
10. باب الحوائج (وسیله برآمدن حاجات) ؛
11. حامل اللواء (پرچمدار) ؛
و...
عباس با لبابه دختر عبید الله بن عباس (پسر عموی پدرش امام علی علیه السلام) ازدواج كرد و از او دو فرزند به نام عبیدالله و فضل(8) داشت.

طاعت و بندگی
آنچه بیشتر از چهره حضرت عباس در ذهنها به تصویر كشیده شده و زبانها گویای آن است شجاعت اوست و حال آنكه قبل از همه چیز آن حضرت یك بنده سراپا تسلیم الهی است، و تمام عظمتها و ارزشهای او زیر سایه همین بندگی و اطاعت محض الهی قرار دارد كه به نمونه هایی اشاره می كنیم:

1. بنده صالح خدا: امام صادق علیه السلام این لقب گران سنگ را به او داد؛ چنان كه در زیارتنامه آن حضرت می خوانیم:
«السلام علیك ایها العبد الصالح المطیع لله...؛ سلام بر تو ای بنده صالح و فرمان بر خدا» (9)
2. آثار سجده بر پیشانی: قرآن یكی از نشانه های بندگان مخلص خدا را آثار سجده در پیشانی آنها می داند:
«سیماهم فی وجوههم من اثر السجود»؛ (10) «نشانه های آنها در صورتهایشان بر اثر سجده های زیاد [در پیشگاه الهی نمایان] است.»
و حضرت عباس این گونه بود؛ در تاریخ می خوانیم:
«وبین عینیه اثر السجود؛ [در پیشانی] و بین چشمان او اثر سجده [نمایان] بود.» (11)
نقل شده كه روی قاتل عباس كه از طایفه «بنی دارم» بود، سیاه شده بود. علت را از او پرسیدند. گفت: «من مردی را كه در وسط پیشانی او اثر سجده بود كشتم كه نامش عباس بود.» (12)
و جعفر نقدی درباره او چنین می گوید: «و هو من عظماء اهل البیت علما وورعا ونسكا وعبادة؛ او از بزرگان اهل بیت است از نظر دانش و پارسایی و نیایش و عبادت» (13)
این ویژگی عباس برای تمامی شیعیان درس بزرگی است تا بندگی خدا را در راس همه كارهای خود قرار دهند و راز و نیاز و عبادتهای شبانه و سجده های طولانی برای خدا را در زندگی خویش هرگز فراموش نكنند.
بسوزان دلی را كه سوزی ندارد // سحر كن شبی را كه روزی ندارد
الهی به آن سر كه شور تو دارد // به آن دل كه در سینه، نور تو دارد
به شوق شهیدان در خون // به اشك یتیمان محنت كشیده
به نام عزیزی كه نام از تو دارد // به ملك ولایت، مقام از تو دارد
چنان كن كه شرمنده، فردا نباشم // سرافكنده در پیش زهرا نباشم

پی نوشت:

1) برخی سال تولد او را سال 24 ه. ق دانسته اند، ر. ك: حسین اسدی، اسوه های عاشورا.
2) منتهی الامال، ج 1، ص 136.
3) معارف و معاریف، ج 7، ص 206.
4) جعفر نقدی، زینب كبری، ص 12.
5) معالی السبطین، ج 1، ص 26.
6) تنقیح المقال، ج 2، ص 128.
7) علامه مرتضی مطهری، حماسه حسینی، ج 2، ص 118.
8) منتهی الامال، ج 1، ص 137 - 138. برخی نوشته اند كه او دو فرزند دیگر به نام محمد و قاسم داشت كه در كربلا به شهادت رسیدند. ر. ك: الوقایع و الحوادث، ملبوبی، ج 3، ص 30.
9) مفاتیح الجنان، زیارتنامه حضرت عباس، ص 715.
10) فتح/28.
11) ذریعه، ص 122.
12) الوقایع والحوادث، ج 2، ص 30؛ سوگنامه آل محمد صلی الله علیه و آله، ص 293.
13) زینب كبری علیها السلام، ص 12.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره46.

نوشتن نظر