مسجد کوفه محل قضاوت حضرت بقیة الله
موقعیت شما: موعود»مطالعات فرهنگی»دین»تاریخ ادیان»مسجد کوفه محل قضاوت حضرت بقیة الله

مسجد کوفه محل قضاوت حضرت بقیة الله

سه شنبه ۰۲ آبان ۱۳۹۱ ساعت ۱۱:۱۷
امتیاز این گزینه
(4 آرا)

مسجد اعظم كوفه یكى از كهن‏ترین اماكن زیارتى منتسب به حضرت بقیة اللَّه علیه السلام مى‏باشد. مركز قضاوت، محل نصب منبر، محل تاسیس كلاس‏هاى‏آموزش قرآن و محل اقامه‏ى نماز جمعه و جماعت آن حضرت در عهد ظهور مى‏باشد. مسجد كوفه در اصل بسیار گسترده بود. مهدى موعود علیه السلام به هنگام ظهور آن را منهوم كرده، به پایه‏هاى نخستین برمى گرداند و سه مسجد دیگر در كنار آن بنیاد مى‏نهد.

 

مسجد اعظم كوفه یكى از كهن‏ترین اماكن زیارتى منتسب به حضرت بقیة اللَّه علیه السلام مى‏باشد.
مركز قضاوت، محل نصب منبر، محل تاسیس كلاس‏هاى‏آموزش قرآن و محل اقامه‏ى نماز جمعه و جماعت آن حضرت در عهد ظهور مى‏باشد.
مسجد كوفه در اصل بسیار گسترده بود. مهدى موعود علیه السلام به هنگام ظهور آن را منهوم كرده، به پایه‏هاى نخستین برمى گرداند و سه مسجد دیگر در كنار آن بنیاد مى‏نهد.
سیماى مسجد كوفه از منظر، آیات، روایات. حوادث تاریخى و تشرف نیك بختان به محضر آن كعبه مقصود، در این نوشتار در حد توان ترسیم گشته است.

مركز دادرسى آن امام نور در هنگامه‏ى ظهور
روزگارى مسجد اعظم كوفه مركز داورى و دادرسى مولاى متقیان امیر مومنان علیه ‏السلام بود به هنگام ظهور نیز مركز داورى و دادرسى فرزند برومنداش حضرت بقیة اللَّه علیه السلام خواهد بود.

1. ششمین امام نور در این رابطه مى‏فرماید:
دارُ مُلِكِه الكُوفَةُ وَ مَجلِسُ حُكمِهِ جامِعُها.(1)

مركز حكومت او، كوفه، و مركز قضاوت و دادرسى او مسجد اعظم كوفه مى‏باشد.
پایگاه تبلیغاتى امام زمان علیه السلام
روزگارى شیفتگان خاندان عصمت و طهارت در مسجد اعظم كوفه پیروان منبر امیر بیان، مولاى متقیان علیه‏ السلام گرد آمده، از بیانات درُر بارش كسب نور مى‏كردند(2)، در هنگامى ظهور نیز در پیرامون منبر آخرین امام نور گرد آمده از سخنان گهر بارش فیض مى‏برند.

2. امام صادق علیه ‏السلام در این رابطه مى‏فرماید:
كأنّى اَنظُرُ اِلىَ القائِمِ عَلى مِنبَر الكُوفَةِ وَ حَولَهُ اصحابُهُ، ثَلاثُ مائَة و ثَلاثَة عَشَرَ رَجُلا عِدَّةَ اهلِ بَدر، وَ هُم اَصحابُ الألوِیَة، و هُم حُكّامُ اللَّهِ فى أرضِهِ عَلى خَلقِهِ.(3)
گویى به سوى قائم علیه ‏السلام مى‏نگرم كه بر فراز منبر مسجد كوفه قرار گرفته، تعداد 313 تن یاران‏اش در اطراف او حلقه زده‏اند. كه پرچم داران و فرمان روایان خداوند برفراز گیتى در میان بندگان خداى‏اند.

3. امام باقر علیه‏ السلام در همین رابطه مى‏فرماید:
یَدُخُل المَهدَىُّ علیه السلام الكوفُوفَة وَ بها ثَلاثُ رایات قَد اضطَرَبَت، فَیَصطفّوُا لَهُ و یَدخُلُ حَتّى یَاتِىَ المِنبَرَ، فَیخطُبُ فَلا یَدرىِ النّاسُ ما یَقوُلُ مِنَ البُكاء.(4)
مهدى علیه ‏السلام وارد كوفه مى‏شود سه گروه درگیر در یك صف براى او گرد آیند، او بر فراز منبر قرار گرفته، خطبه مى‏خواند، مردم آن قدر اشك شوق مى‏ریزد كه متوجه سخنان او نمى‏شوند.

4. ابان بن تغلب گوید: در محضر امام صادق علیه ‏السلام در ناحیه‏ى كوفه بودم. در سه نقطه پیاده شدند و در هر نقطه دو ركعت نماز گزاردند، در توضیح آن سه نقطه فرمودند: یكى از آنها محل قبر امیر الؤمنان علیه‏ السلام و دیگرى محل نهادن سر مقدس امام حسین علیه ‏السلام بود، اما سّومى:
و الثّالِثُ مَوضِعُ القائِمِ علیه ‏السلام.(5)
سومى محل منبر حضرت قائم علیه ‏السلام بود.
ستاد اقامه جمعه و جماعت حضرت بقیة اللَّه علیه السلام
روزگارى مسجد كوفه محل برگزارى جمعه و جماعت میر هدایت، شاه ولایت، حضرت على علیه‏ السلام بود، روزگارى بس دراز نیز محل اقامه‏ى جمعه و جماعت آخرین سفیر الهى خواهد بود.

5. امیرمؤمنان علیه ‏السلام در یك خطبه‏ى طولانى به تفصیل از ویژگیهاى مسجد كوفه سخن گفته مى‏فرماید:
اى اهل كوفه خداوند به شما نعمت‏هایى عطا فرموده كه به هیچ كس عطا نكرده است. از برترى محل برگزارى نماز شما این است كه اینجا خانه‏ى آدم، خانه‏ى نوح، خانه‏ى ادریس، عبادتگاه حضرت ابراهیم خلیل و عبادتگاه برادرم حضرت خضر علیه‏ السلام بود و امروزه محل عبادت و مناجات من است.
سپس در ادامه فرمود:
وَلَیأتِیَنَّ عَلَیهِ زَمان یَكوُنُ مُصَلَّى المَهدَىّ علیه ‏السلام مِن وُلدى و مُصَلّى كُلِّ مؤمِنٍ. و لا یَبقى عَلىَ الاَرضِ مُؤمِنٌ اِلاّ كانَ بهِ، او حَسنَّ قَلبُهُ اِلَیه.(6)
براى مسجد كوفه زمانى فرا مى‏رسد كه محل برگزارى نماز حضرت مهدى علیه السلام از تبار من، محل عبادت هر مؤمن مى‏شود. هیچ مؤمنى در روى زمین نمى‏ماند جز این كه به این مسجد بیاید، یا قلب اش براى این مسجد پربزند.

6. امیرمؤمنان علیه ‏السلام گشت و گزارى در سرزمین فعلى نجف داشتند، از توسعه‏ى روز افزون كوفه صحبت كردند و فرمودند:
در سرزمین حیره(7) مسجدى با 500 در ساخته مى‏شود كه نماینده‏ى حضرت قائم علیه السلام در آن نماز مى‏گذارد، زیرا مسجد كوفه براى آنها گنجایش نخواهد داشت.
و در آن دوازده امام عادل، امامت مى‏كند.
راوى پرسید: آیا مسجد كوفه گنجایش آن همه جمعیت را مى‏خواد داشت؟
فرمود:
تُبنى لَهُ اَربَعُ مَساجِدَ، مَسجِدُ الكوُفَةِ اَصغَرُها و هذا و مَسجِدان فى طَرَفىِ الكُوفَة مِن هذَا الجانَبَ.(8)
براى آن حضرت چهار مسجد ساخته مى‏شود كه مسجد كوفه كوچك‏ترین آنها خواهد بود، و این مسجد (مسجد حیره با 500 در) و دو مسجد در دو طرف كوفه، از این سمت. (با دست مبارك اشاره فرمودند به سوى بصره و نجف).

7. امام صادق علیه ‏السلام در این رابطه مى‏فرماید:
اذا قامَ قائَمُ آلِ مُحمّدٍ علیه ‏السلام بَنى فى ظَهرِ الكُوفَة مَسجِداً لَهُ اَلفُ بابٍ، و اتّصَلَت بُیُوتُ اَهلِ الكوُفَةِ بِنَهرى كربَلا.(9)
هنگامى كه قائم آل محمد علیه‏ السلام قیام كند در پشت كوفه مسجدى تاسیس مى‏كند كه 1000 در دارد و خانه‏هاى كوفه به دو رود كربلا متصل مى‏شود.
توسعه‏ى مسجد اعظم كوفه
نخستین بنیانگذار مسجد كوفه حضرت آدم علیه ‏السلام مى‏باشد و در گذشته خیلى وسیع‏تر از ساختمان فعلى آن بوده است.

8. امیرمؤمنان علیه ‏السلام در مقابل درب مسجد مى‏ایستاد. تیرى در چلّه‏ى كمان نهاده پرتاب مى‏كرد، تیر در میان خرما فروش‏ها مى‏افتاد، مى‏فرمود:
تا آنجا جز و مسجد بوده است و مى‏فرمود:
قَد نَقَصَ مِن اساسِ المِسجِدِ مِثلُ ما نَقَصَ فى تَربیعهِ.(10)
از اساس مسجد به مقدارى كم از مربّع شدن آن كاسته، كم شده است.(11)

9. حذیفة بن یمان گوید:
به مقدار 12000 ذراع از مساحت آن كم شده است.(12)

10. مفضل گوید: در محضر امام صادق علیه‏ السلام بودم، هنگامى كه در آخر بازار سرّاج‏ها، به طاق زیّاتین رسیدیم، از اسب پیاده شد و به من فرمود:
انِزِل، فَاِنَّ هذا الموَضِعَ كانَ مَسجَدَ الكوُفَةِ الَاوَّل‏ر الَّذى خَطّهُ آدَمُ علیه ‏السلام و اَناَ اكرَهُ اَن اَدخُلَهُ راكِباً.(13)
پیاده شو، زیرا اینجا جز و نخستین مسجد كوفه است كه حضرت آدم علیه‏ السلام آن را طرح ریزى كرده بود، من دوست ندارم كه سواره وارد شوم.
پرسیدم: چه كسى آن را تغییر داد؟
فرمود: نخستین دگرگونى آن در هنگامه‏ى طوفان رخ داد، سپس كسان كسرى،(14) بعداً نعمان(15) و بعدها زیاد (ابن ابیه) آن را تغییر دادند.

11. سابق بربرى گوید: دیدم كه امیرمؤمنان علیه ‏السلام مسجد كوفه را وجب به وجب تا طاق زیات‏ها بنیاد نهاد.(16)
و این دقیقا منطبق مى‏شود با آخر بازار سراج‏ها كه در حدیث پیشین از امام صادق علیه‏ السلام نقل كردیم.

12. امام صادق علیه‏ السلام فرمود:
اِنَّ القائِمَ علیه السلام اِذا اقامَ رَدَّ البَیتَ الحَرامَ الى اساسَه، وَ رَدَّ مسجدَ رسُولِ اللهَ صلّى ‏اللهُ ‏علیه ‏وآله ‏وسلّم الى اساسِهِ، و رَدَّ مسجِدَ الكوُفَة الى اساسهِ.(17)

13. امام باقر علیه‏ السلام در فرازى از یك حدیث طولانى مى‏فرماید:
اذا قامَ القائِمُ علیه السلام دَخَلَ الكوُفَةَ و امَرَ یهدَم المَساجِدِ الاَربَعَةِ حَتّى یَبلُغَ اَساسَها.(18)
هنگامى كه قائم علیه السلام قیام كند وارد كوفه مى‏شود و فرمان مى‏دهد كه چهار مسجد را ویران كنند تا به پایه‏هاى نخسین برگردد.

14. امیرمؤمنان علیه السلام در مسجد كوفه خطاب به مسجد كوفه فرمود:
واى بر كسى كه ترا ویران كند واى بر كسى كه مقدمات ویرانى ترا فراهم سازد واى بر كسى كه ترا با آجر بسازد و قبله‏ى حضرت نوح را تغییر دهد.
و در پایان فرمود:
طوُبى لِمَن شَهِدَ هِدمَكَ مَعَ قائِمِ اَهلِ بَیتى، اُولئكَ خَیارُ الاُمَّةِ مَعَ اَبرارِ العَترةِ.(19)
خوشا به حال كسى كه ویران كردن ترا در حضور قائم اهل بیت من درك كند. آنان برگزیدگان امت در محضر نیكان عترت هستند.
در این حدیث شریف از دگرگون شدن قبله‏ى حضرت نوح علیه‏ السلام گفت و گو شده، در این رابطه علامه مجلسى (طاب ثراه) تحقیق بسیار ارزشمندى داردند، علاقه‏مندان به دائرة المعارف بزرگ بحار مراجعه فرمایند.(20)

15. امیرمؤمنان علیه ‏السلام در حدیث دیگرى در این رابطه مى‏فرماید:
اما اِنَّ قائمَنا اِذا قامَ كسَرَهُ و سَوّى قِبلَتَهُ.(21)
چون قائم ما علیه السلام قیام كند، مسجد كوفه را در هم مى‏كوبد و قبله‏ى آن را صلاح مى‏فرماید.
كلاسهاى قرآن در مسجد كوفه
در احادیث فراوانى از تاسیس پایگاه‏هاى آموزش قرآن در مسجد كوفه بحث شده كه به چند نمونه از آنها اشاره مى‏شود:

16. امام صادق علیه‏ السلام مى‏فرمایدك
كیفَ اَنتُم لَو ضَرَبَ اَصحابُ القائِمِ علیه ‏السلام الفَطیطَ فى مَسجِدِ كوُفانَ، ثُمَّ یُخرَجُ اِلَیهِمُ المِثالُ المُستَأنَفُ، اَمرٌ جَدیدٌ عَلَى الَرَبِ شَدیدٌ.(22)
چگونه خواهید بود هنگامى كه اصحاب قائم علیه ‏السلام در مسجد كوفه خیمه زده، (قرآن را) به شیوه‏ى جدید عرضه مى‏دارند، شیوه‏اى تازه كه (آموزش و یا پذیرش آن) بر عرب دشوار است.
منظور از شیوه‏ى جدید آموزش قرآن به ترتیب نزول آیات است، چنان كه در احادیث دیگر به آن اشاره شده:
17. امیرمؤمنان علیه ‏السلام در این رابطه مى‏فرماید:
كَاَنّى اَنظُرُ اِلى شیعَتنا بمسجِدِ الكُوفَةِ، قَد ضَرَبُوا الفَساطیطَ یُعَلّموُنَ النّاسَ القُرانَ كَما اُنزِلَ.(23)          


پی نوشت‌ها
(1) بحار الانوار، ج 53، ص 11.
(2) سید رضى (متوفاى 406 ه.ق) گزیده‏اى از خطبه‏ها امیر مومنان علیه ‏السلام برفراز منبر مسجد كوفه را در كتاب بى نظیر (نهج البلاغه) گرد آورده است.
(3) بحار الانوار، ج 52، ص 326؛ تاریخ الكوفه، ص 100.
(4) روضة الواعظین، ج2، ص 263؛ كشف الغّمه، ج 2، ص 463.
(5) بحار الانوار، ج 100، ص 246؛ فرحة الغرىّ، ص 21؛ كامل الزیارات، ص 34.
(6) من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 150؛ امالى شیخ صدوق، ص 189؛ روضة الواعظین، ج 2، ص 337؛ وسائل الشیعه، ج 5،ص 257.
(7) شهرى بود در سرزمین فعلى نجف به فاصله‏ى سه میل از كوفه (معجم البلدان، ج 2، ص 328).
(8) تهذیب الاحكام، ج 3، ص 254؛ تاریخ الكوفة، ص 99.
(9) ارشاد شیخ مفید. ج 2، ص 380؛ غیبت شیخ طوسى، ص 468؛ اثبات الهداة، ج 3، ص 515؛ كشف الغمة، ج 2. ص 464؛ الصراط المستقیم، ج 2، ص 253، بحار الانوار، ج 52، ص 330؛ اعلام الورى، ج 2، ص 287؛ الخرائج و الجرائح، ج 3، ص 1176.
(10) كافى، ج 3، ص 492؛ بحار الانوار، ج 100، ص 398.
(11) منظور این است كه مسجد كوفه به صورت مربع بوده، به قدرى از آن كم شده كه اكنون به صورت مستطیل در آمده است.
(12) المزارالكبیر، ص 129؛ بحار الانوار، ج 100، ص 396.
(13) كافى، ج 8، ص 234؛ تهذیب الاحكام، ج 3، ص 255؛ الفقیه، ج 1، ص 148تفسیر عیاشى. ج 2، ص 144؛ وسائل الشیعه، ج 5، ص 255؛ مستدرك وسائل، ج 3، ص 400؛ بحار الانوار، ج 11، ص 331؛ ج 100، ص 386؛ تفسیر برهان، ج 5، ص 130.
(14) كسرى به سلاطین ایران گفته مى‏شد.
(15) منظور از نعمان، (نعمان بن منذر) است. (مرآة العقول، ج 26، ص 296).
(16) بحار الانوار، ج 34، ص 352.
(17) تهذیب الاحكام، ج 5، ص 452.
(18) غیبت شیخ طوسى، ص 475؛ منتخب الانوار المضیه، ص 194؛ اثبات الهداة، ج 3، ص 517؛ بحار الانوار، ج 52، ص 333؛ ج 83، ص 353؛ ج 104، ص 332.
(19) غیبت شیخ طوسى، ص 473، اثبات الهداة، ج 3 ص 516؛ بحار الانوار، ج 52، ص 332.
(20) بحار الانوار، ج 100، ص 434 - 431.
(21) غیبت نعمانى، ص 318؛ بحار الانوار، ج 52، ص 364؛ ج 92، ص 59.
(22) غیبت نعمانى، ص 319؛ بحار الانوار، ج 52، ص 365.
(23) غیبت نعمانى، ص 318، بحار الانوار، ج 52. ص 364.

نویسنده: علی اکبر مهدی پور

نوشتن نظر

جستجو

اوقات شرعی