تاج خورشيد

سه شنبه ۱۲ دی ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۲۴
امتیاز این گزینه
(0 آرا)

آيا تابه حال خورشيد گرفتگي کامل را ديده‌ايد؟ حتّي اگر عکسي از يک خورشيد گرفتگي کامل را هم ديده باشيد، متوجّه مي‌شويد که وقتي اين گوي درخشان، به طور کامل پشت ماه پنهان شود، يک هالة سفيد رنگ، دور تا دور آن را فرا گرفته است. اين هاله، بيروني‌ترين لايه از جوّ خورشيد است که آن را «تاج خورشيد» مي‌نامند. تاج را فقط در زمان کسوف کامل مي‌شود مشاهده کرد؛ زيرا در غير از اين زمان، به خاطر نور شديد ساطع شده از سطح مرئي خورشيد، نمي‌توانيم تاج را ببينيم. تاج خورشيد يکي از معمّاهاي اخترشناسي است؛ زيرا دماي سطح مرئي خورشيد، معمولاً شش‌هزار درجة سانتي‌گراد است؛ امّا دماي تاج در نزديکي خورشيد به يک ميليون درجه هم مي رسد.

 

آيا تابه حال خورشيد گرفتگي کامل را ديده‌ايد؟ حتّي اگر عکسي از يک خورشيد گرفتگي کامل را هم ديده باشيد، متوجّه مي‌شويد که وقتي اين گوي درخشان، به طور کامل پشت ماه پنهان شود، يک هالة سفيد رنگ، دور تا دور آن را فرا گرفته است. اين هاله، بيروني‌ترين لايه از جوّ خورشيد است که آن را «تاج خورشيد» مي‌نامند. تاج را فقط در زمان کسوف کامل مي‌شود مشاهده کرد؛ زيرا در غير از اين زمان، به خاطر نور شديد ساطع شده از سطح مرئي خورشيد، نمي‌توانيم تاج را ببينيم. تاج خورشيد يکي از معمّاهاي اخترشناسي است؛ زيرا دماي سطح مرئي خورشيد، معمولاً شش‌هزار درجة سانتي‌گراد است؛ امّا دماي تاج در نزديکي خورشيد به يک ميليون درجه هم مي رسد.
تاج خورشيد، ميليون‌ها کيلومتر در منظومة شمسي و حتّي وراي زمين نيز پراکنده شده است. در واقع بخشي از ذرّات باردار که از خورشيد به زمين مي‌رسند و در قطب‌ها، شفق‌هاي قطبي را پديد مي‌آورند، ذرّات شتاب گرفتة موجود در تاج هستند. دماي تاج در فوران‌هاي شديد خورشيدي حتّي به بيش از 10ميليون درجه هم مي‌رسد. اگر عکس‌هاي گرفته شده در چند کسوف کامل را با هم مقايسه کنيد، مي‌بينيد که گسترش بخش مرئي تاج در فضا تغيير مي‌کند. در واقع اين اتّفاق به دوره‌هاي فعاليت خورشيد بستگي مستقيم دارد. هر زمان خورشيد فعّال بوده و لکّه‌هاي خورشيدي زيادي هم داشته است، تاج نيز در فضاي منظومة شمسي گسترده‌تر شده است و در دورة فعّاليت کم خورشيد، تاج نيز به حدّاقل وسعت خود کاهش مي‌يابد. اخيراً اخترشناسان دريافته‌اند ارتباطي بين فعّاليت‌هاي مغناطيسي خورشيدي و دماي فوق‌العادّه زياد تاج، که حتّي تا 20 برابر دماي سطح آن نيز مي‌رسد، وجود دارد.

منبع: مجلة دانستني‌ها، دورة جديد، شمارة 42، 28 آبان 1390، ص 62.