موعود :: صفحه مهدویت و آخرالزمان
موقعیت شما: موعود»مهدویت و آخرالزمان»پرسش و پاسخ

برخی او را پیرو آئین مسیح(ع) مى‏دانند، چرا که قبل از بعثت پیامبر(ص) آئین رسمى و غیر منسوخ آئین او بوده است. برخی او را پیرو آئین ابراهیم(ع) مى‏دانند، چرا که او «شیخ الانبیاء» و پدر پیامبران است و در بعضى از آیات قرآن، آئین اسلام به عنوان‏آئین ابراهیم معرفى شده است(حج، آیه 78). گرایش حنیفى از گرایش‏هاى شناخته شده در مکه بود و به ویژه در میان بنى هاشم و دیگر تیره‏هاى‏قریش افرادى خود را ابراهیمى مذهب مى‏دانسته‏اند و گفته ابن اسحاق که پیامبر پیش از بعثت بر دین قومش بود را مى‏توان در این‏راستا تفسیر کرد.(سیره رسول خدا، رسول جعفریان، ص 253) بعضى نیز گفته اند مى‏دانیم آئینى داشته است اما آیین او بر ما روشن نیست!

چگونه ممکن است مردم دنیا تسلیم یک جمعیت اندک شوند و از عادات و اخلاق و برنامه‌ها و سنن خود دست بردارند؟
طبق روایات وقتی حضرت صاحب الامر علیه‌السلام ظاهر می‌شوند، نخست سیصد و سیزده نفر از خواص اصحاب آن حضرت در مکه حاضر می‌گردند و وقتی عده اصحاب و اجتماع کنندگان به ده هزار نفر رسید از مکه خارج می‌شوند.


یکی از خوانندگان گرامی مجله این پرسش را مطرح کرده‌اند که، حضور حضرت حجّت(ع) چه سودی برای جهان هستی دارد؟ ایشان که غایبند و حکومتی هم که تشکیل نداده‌اند؛ درست است که در آینده، حکومت تشکیل می‌دهند، امّا در حال حاضر فایدۀ ایشان در جهان هستی چیست؟ پرسش ایشان را بر اساس بیانات آیت الله جوادی آملی پاسخ می‌دهیم.

برای پاسخ به این پرسش ذکر چند مطلب ضرورت دارد:
1. انسان، طبق فرمودۀ قرآن کریم به سوی خدای سبحان در حرکت است و پایان سفرش ملاقات با خداست: «یا أیّها الإنسان إنّک کادحٌ إلی ربّک کدحاً فملاقیه؛1 ای انسان حقّاً که تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی کرد.»

بشر برای رسیدن به این هدف، به دو محور اصلی مُلکی (ظاهری) و ملکوتی (باطنی) نیاز دارد. انسان در محور مُلکی و ظاهری به رهبری نیازمند است که همان موضوع امامت، یعنی ادارۀ جامعه و کشورداری و رهبری نظام است. محور دوم که بسیار مهم‏تر از اوّلی است و تکیه‌گاه آن به شمار می‏رود، رهبری باطنی و ملکوتی است. این سیر، سیری عمودی و طولی است که صیرورت‏  نیز خوانده می‏شود؛ یعنی انسان در درون خود سفری با مراتب و منازل متعدّد دارد و برای پیمودن این منازل، نیازمند رهبری انکارناپذیر است. سیر یعنی حرکتی (ظاهری) که در همۀ اجرام زمینی و آسمانی وجود دارد؛ امّا صیرورت؛ یعنی تحوّل و شدن و از نوعی به نوعی دیگر و از منزلتی به منزلت دیگر؛ یعنی تکامل یافتن.

یک خودرو که شتابان در بزرگراه پیش می‏رود و میوه‏ای که مرحله‏های گوناگون را پشت ‏سر می‏گذارد، هر دو حرکت دارند، امّا اوّلی به نحو سیر است و دومی به نحو صیرورت؛ یعنی میوه از خاک حرکت کرده، به مرحلۀ شکوفه رسیده و پس از آن به میوۀ خام و پخته تبدیل شده است. این شدن را که حرکتی درونی است، صیرورت می‏نامند. انسان‏ها نیز بدون استثنا، در تحوّل درونی و صیرورتی به سر می‏برند که نهایت آن لقای حق، تبارک و تعالی است.

2. وقتی معلوم شد انسان در صیرورت است و به سوی خدا حرکت می‏کند، ناگزیر باید حرکت دهنده‏ای داشته باشد؛ زیرا در هر حرکتی وجود متحرّک، محرّک، مسیر، ابتدا و انتها (هدف) ضرورت دارد و مهم‏تر از همه، وجود رهبری است که متحرّک را به هدف نهایی هدایت کند.

3. افزون بر امور عادّی و مادّی انسان (زندگی روزمره) تمام اعمال عبادی و باطنی انسان نیز به رهبر نیاز دارد؛ یعنی همان‏گونه که تأمین معاش و امور ظاهری و زندگی اجتماعی انسان، نیازمند رهبر است، تمام عبادت‏ها و اعمال باطنی وی نیز که با صیرورت و تحوّل درونی همراه است، به محرّک و رهبری نیاز دارد تا آنها را هدایت و به سرمنزل مقصود (قرب الی الله) برساند.

4. امامان معصوم(ع) علاوه بر رهبری ظاهری و ادارۀ ملکی جامعه، رهبری ملکوتی جامعۀ بشری را نیز بر عهده داشتند. همان‏ گونه که گذشت، سیر باطنی انسان (صیرورت او) از نظر اهمّیت ‏با سیر ظاهری، مُلکی و دنیایی قابل مقایسه نیست.

5. گرچه بیگانگان، رهبری ظاهری را از ائمۀ اطهار(ع) گرفتند و آنان را خانه نشین کردند، امّا رهبری ملکوتی انسان‏ها و جوامع بشری حقیقتی است که از وجود مقدّس آنان جدا نمی‏شود.
6. نماز، روزه، زکات، حج و دیگر عبادات، هر کدام نوعی صعود و تقرّب به سوی خدای سبحان دارند. «إلیه یصعد الکلم الطیّب و العمل الصالح یرفعه؛2 هر کس سربلندی می‏خواهد؛ سربلندی یک سره از آن خداست‏ سخنان پاکیزه به سوی او بالا می‏رود و کار شایسته به آن رفعت می‏بخشد و کسانی که با حیله و مکر کارهای بد می‏کنند، عذابی سخت‏ خواهند داشت و نیرنگشان خود تباه می‏گردد.» این صعود، حرکتی به نحو صیرورت است و مسلّماً به محرّک و رهبر نیاز دارد؛ یعنی باید انسان کاملی باشد که عمل صالحش اعمال بندگان را بالا ببرد و رهبری کند تا به درگاه قبول حضرت حق برسد.

این انسان کامل همان امام معصوم است که نمازش نماز هر فرد متّقی را امامت می‏کند و حج و زکات و تمام اعمالش، اعمال بندگان صالح را تا وصول به بارگاه حضرت حق، رهنمون می‏شود. بر این اساس، هر که اوّل وقت نماز به پا دارد، به امام زمان خویش اقتدا کرده است. چون امام زمان(ع) هماره اوّل وقت نماز می‏گزارد و هر کس در هر اقلیمی که باشد، اگر اوّل وقت نماز بخواند، در این عمل با فضیلت‏ به امام خود اقتدا کرده است، یعنی نماز او به کاروان نمازهایی پیوسته که با امامت نماز ولیّ خدا، به سوی خدا در حال صعود است.

7. از آنچه بیان شد، در می‏یابیم که وجود مقدّس حضرت مهدی(ع) رهبری ملکوتی تمام انسان‏ها و هر آنچه را که دارای صیرورت و تحوّل است، به عهده دارد. او به اذن خدا، مدبّر امور است و خلقت و هدایت و تدبیر و درمان و حیات و مرگ به واسطۀ او تحقّق می‏یابد. به همین سبب امامان معصوم(ع) را واسطه‌های فیض حق و مجاری روزی خلایق می‏دانیم.3

وجود آنها همچون دو دستی است که با یکی ارزاق و مقدّرات خلایق از درگاه ربوبی دریافت و در عالم هستی توزیع می‏شود و با دیگری اعمال صالح بندگان تاعرش الهی رهبری و هدایت می‏گردد. اگر ولیّ الله الاعظم(ع) عملی را امضا کند، قطعاً مورد قبول خداوند متعال است وگرنه هیچ یک از اعمال انسان پذیرفته نمی‏شود. بدین سبب، در زیارت جامعۀ کبیره می‏خوانیم: «بکم فتح الله و بکم یختم، و بکم ینزّل الغیث، و بکم یمسک السماء أن تقع علی الأرض إلّا بإذنه، و بکم ینفّس الهمّ، و یکشف الضرّ؛4 خدا به وسیلۀ شما آغاز کرد و به شما ختم می‏کند و به خاطر شما باران را فرو می‏فرستد و به وسیلۀ شما آسمان را از اینکه جز به اجازۀ او بر زمین افتد، نگه داشته است و به خاطر شما اندوه را بیرون برد و سختی را برطرف کند.»

«إن ذُکر الخیر کنتم أوّله، و أصله و فرعه، و معدنه و مأویه ومنتهاه؛5 هر گاه خیر و خوبی‏ها یاد شود، شما اوّل و اصل و فرع‏ها و معدن و جایگاه و سر حدّ نهایی‏اش هستید.»

و شاید راز بعضی از روایت‌ها و دعاهای امامان معصوم(ع) در همین امر نهفته است: «اگر زمین بدون امام باشد، نظمش از هم بپاشد و در هم فرو ریزد.»6؛
«کجاست آن وسیله‏ای که فیوضات آسمان را به اهل زمین می‏رساند.»؛7

«به ماندن او است که دنیا باقی مانده است و به خیر و برکت او تمام مخلوقات روزی داده می‏شوند.»8
و شاید سرّ خواندن دعای فرج در شب قدر نیز همین امر باشد.


ماهنامه موعود شماره 112

پی‏نوشت‏ها:
1. سورۀ انشقاق (84)، آیۀ 6.
2. سورۀ فاطر (35)، آیۀ 10.
3. جوادی آملی، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ج 14، صص 97-120، با تلخیص.
4. مفاتیح الجنان، زیارت جامعه کبیره.
5. مفاتیح الجنان، زیارت جامعه کبیره.
6. کلینی، اصول کافی، ج1، ص 179.
7. مفاتیح‏الجنان، دعای ندبه.
8. مفاتیح‏الجنان، دعای عدیله.





3
بعدی
انتها
صفحه 3 از 3

جستجو

اوقات شرعی