شام خرابه‌هايی از جنس رنج و افتخار

شام خرابه‌هايی از جنس رنج و افتخار

شنبه ۰۹ شهریور ۱۳۹۲ ساعت ۱۷:۲۵
امتیاز این گزینه
(2 آرا)

شام از لحاظ تاريخي يك پاي هميشگي تاريخ اسلام است و در تاريخ جنگ‌هاي دوران اسلامي، به خصوص جنگ‌هايي كه با اروپاييان در گرفته است، جايگاه ويژه‌اي دارد. شام پس از جنگ جهاني اوّل به چهار كشور «سوريه»، «اردن»، «فلسطين» و «لبنان» تقسيم شد. خود اين چهار كشور مانند تمام سرزمين‌هاي استقلال يافتة عثماني، تاريخ درازي نداشته‌اند؛ امّا به گفتة مورّخان، وارث سرزميني قديمي...

 

شام» قديم يا «شامات» از لحاظ جغرافيايي سرزميني بزرگ در «آسياي غربي»، حدّ فاصل «درياي مديترانه»، سواحل غربي «فرات»، مرز شمالي «حجاز»، مرز جنوبي «روم شرقي» قديم و «تركية» فعلي است. معروف‌ترين رود اين سرزمين فرات است.
شام از لحاظ تاريخي يك پاي هميشگي تاريخ اسلام است و در تاريخ جنگ‌هاي دوران اسلامي، به خصوص جنگ‌هايي كه با اروپاييان در گرفته است، جايگاه ويژه‌اي دارد. شام پس از جنگ جهاني اوّل به چهار كشور «سوريه»، «اردن»، «فلسطين» و «لبنان» تقسيم شد. خود اين چهار كشور مانند تمام سرزمين‌هاي استقلال يافتة عثماني، تاريخ درازي نداشته‌اند؛ امّا به گفتة مورّخان، وارث سرزميني قديمي و باستاني با پنج‌هزار سال قدمت به نام شام هستند؛ زيرا «الشّام و الشّام» نامي بوده كه جغرافي‌دانان عرب بر «درياي روم» و بيابان ممتدي كه از «اُبلّه» تا فرات و از طرف ديگر از فرات تا مرز روم محدود مي‌شده است، اطلاق مي‌كرده‌اند. در حقيقت سرزمين شام اوّلين مركز، بينِ مراكز تمدّن عربي ـ اسلامي بوده است.
شام تا پيش از آنكه تحت سلطة مسلمانان در آيد، در تصرّف امپراتوري روم شرقي بوده است. پس از مهاجرت قبايلي از «جزير\ العرب» (شبه جزيرة عربستان) به اين سرزمين بود، كه ورود اعراب به «شام» گسترش يافت و قبايلي عربي به اين ديار كوچانده شدند كه مهم‌ترين آنها عبارت بودند از: قُضاعَه، جُذام، لَخْم، كلب، تَنُوخ، صُلَيح و بهراء. آنان به دليل زندگي طولاني در جوار روميان غالباً به كيش نصراني در آمده و آداب و رسوم آنان را پذيرفته بودند تا اينكه پس از بعثت و رحلت پيامبر اكرم(ص) با دو جنگ؛ يعني سرية موته و غزوة تبوك اين منطقه به دست مسلمانان افتاد. پس از آن هم در دست مسلمانان باقي ماند.
شام در سال چهاردهم هجري قمري در عصر خلافت ابوبكر فتح شد و باقي مناطق در خلافت عمر تصرّف شد. با تصرّف شام به وسيلة سپاه اسلام، فرهنگ اين دين جديد بر اقوام ياد شده، غلبه يافت. از آنجايي كه بني‌اميّه ساكن شام بودند، حكومت آنجا به معاويـ[ بن ابي سفيان واگذار و او در زمان عمر و عثمان به عنوان والي شام انتخاب شد. وي تا سال 35 ه‍ .ق. حاكم شام بود تا اينكه در سال 35 ه‍ .ق. با خلافت امام علي(ع) از حكمراني شام عزل شد. پس از شهادت امام علي(ع)، معاويه با نيرنگ به حكومت رسيد. او شهر «دمشق» را دارالخلافة خويش قرار داد. پس از آن، پادشاهان بني اميّه در دمشق اقامت گزيدند.

شام با ادامة واقعة «كربلا» معنا مي‌پذيرد؛ زيرا كاروان اسرا از كربلا به سوي شام كه در آن زمان محلّ حكمراني امويان بود، به راه افتادند و بعد از پرده‌برداري از جنايات امويان و بيان واقعيّت‌ها، مردم شام به ستمگري حاكمشان آگاهي يافته، عليه اين حكومت با تحريك عبّاسيان شورش كردند.
قيام موفّقيت‌آميز عبّاسيان در دهه‌هاي نخست قرن سوم هجري قمري، گرچه حركتي شيعي نبود، امّا از دو جهت به توسعة تشيّع كمك نمود. نخست اينكه جنبش عبّاسيان برخي شعارهاي شيعيان، مثل دعوت به آل‌محمّد(ص) را در نواحي گوناگون پراكند و ديگر اينكه استقرار بني‌عبّاس بر اريكة قدرت، زمينه‌ساز قيام‌هاي ديگري از جانب علويان و شيعيان گرديد. اين امور كمك كردند تا تشيّع از اختناق به وجود آمده در دورة امويان خارج شود و ندايش به گوش افراد بيشتري برسد.
يكي از مراكز تجمّع شيعيان در آغاز عصر غيبت «شام» بوده است؛ زيرا مردم «طبريّه»، «نابلس»، «قدس» و بيشتر مردم آن ديار بر مذهب تشيّع بودند و ارتباط مردم «جبل عامل» و «طرابلس» با عالمان شيعه در همين زمان، حاكي از وجود شيعيان در اين نواحي است. شهر «حمص» نيز با تشكيل دولت حَمداني در شام به تشيّع روي آورد.
«دمشق» از سال 40 ه‍ .ق. تا سال 132 ه‍ .ق. پايتخت دولت اسلامي بود. در اين تاريخ با به قدرت رسيدن عبّاسيان، شام اعتبار خود را از دست داد و بعد از ساليان سال كه حمدانيان، فاطميان مصر، سلاجقه و عثمانيان بر آن ديار حكومت راندند، دارالخلافه از شام به «بغداد» منتقل شد.
اگر خدا بخواهد ادامه دارد ...

نوشتن نظر

جستجو

اوقات شرعی